Γιατί επαναλαμβάνουμε τα ίδια μοτίβα στις σχέσεις μας;

Έχεις αλλάξει σχέση, άνθρωπο, συνθήκες — κι όμως κάτι σου φαίνεται γνώριμο.

Άλλο πρόσωπο, ίδια ιστορία.

Άλλες λεπτομέρειες, ίδιο συναίσθημα στο τέλος.

Και κάποια στιγμή αναρωτιέσαι:

«Γιατί μου συμβαίνει πάλι το ίδιο;»

«Φταίω εγώ; Διαλέγω λάθος ανθρώπους;»

Η συστημική προσέγγιση δεν απαντά με κατηγορίες.

Απαντά με κατανόηση.

Τα μοτίβα δεν είναι λάθη — είναι τρόποι επιβίωσης

Στη συστημική σκέψη, δεν βλέπουμε τον άνθρωπο απομονωμένο, αλλά ως μέρος συστημάτων: οικογένεια, σχέσεις, ρόλοι, αλληλεπιδράσεις.

Τα μοτίβα που επαναλαμβάνουμε στις σχέσεις μας δεν είναι τυχαία. Δημιουργήθηκαν κάποτε για να μας προστατεύσουν.

Ίσως έμαθες ότι:

για να αγαπηθείς, πρέπει να φροντίζεις τον άλλον περισσότερο απ’ τον εαυτό σου

η σύγκρουση σημαίνει εγκατάλειψη

η απόσταση είναι πιο ασφαλής από την οικειότητα

η αγάπη χρειάζεται κόπο, αναμονή ή πόνο

Αυτές οι «αλήθειες» δεν γεννήθηκαν στο κενό.

Γεννήθηκαν μέσα σε σχέσεις που προηγήθηκαν.

Η οικογένεια καταγωγής δεν μένει στο παρελθόν

Δεν επαναλαμβάνουμε τους γονείς μας —

επαναλαμβάνουμε τους ρόλους που μάθαμε μέσα στις σχέσεις.

Αν ως παιδί:

ήσουν αυτός που κρατούσε τις ισορροπίες

έπρεπε να είσαι «δυνατός»

ένιωθες ότι δεν υπάρχει χώρος για τις ανάγκες σου

έμαθες να διαβάζεις τους άλλους για να μη χαλάσει το κλίμα

τότε πολύ πιθανό, ως ενήλικας, να μπαίνεις σε σχέσεις όπου:

δίνεις περισσότερα απ’ όσα παίρνεις

δυσκολεύεσαι να ζητήσεις

φοβάσαι να φύγεις, ακόμα κι όταν πονάς

Όχι επειδή δεν ξέρεις καλύτερα —

αλλά επειδή αυτό το σύστημα σου είναι οικείο.

Το γνώριμο δεν είναι πάντα το ασφαλές

Ο ανθρώπινος ψυχισμός έχει μια τάση: να επιστρέφει στο γνώριμο.

Ακόμα κι αν αυτό το γνώριμο πονάει.

Γι’ αυτό συχνά ακούμε:

«Ξέρω ότι δεν μου κάνει καλό, αλλά έτσι νιώθω άνετα.»

Στη συστημική προσέγγιση λέμε ότι το σύστημα επιδιώκει ισορροπία, όχι απαραίτητα ευτυχία.

Και πολλές φορές, η ισορροπία αυτή βασίζεται σε παλιά σχήματα.

Δεν επαναλαμβάνεται το ίδιο άτομο — επαναλαμβάνεται η θέση σου

Το μοτίβο δεν είναι ο «λάθος σύντροφος».

Είναι η θέση που παίρνεις μέσα στη σχέση.

Είσαι αυτός που περιμένει;

Αυτός που προσπαθεί περισσότερο;

Αυτός που καταλαβαίνει και συγχωρεί;

Αυτός που φοβάται να ζητήσει αλλαγή;

Αν η θέση δεν αλλάξει, το σύστημα βρίσκει τρόπο να ξαναστηθεί… ακόμα κι αν αλλάξει ο άνθρωπος.

Η αλλαγή δεν ξεκινά από τον άλλον

Ένα από τα πιο δύσκολα — και απελευθερωτικά — σημεία της συστημικής σκέψης είναι αυτό:

όταν αλλάζει ένα μέλος του συστήματος, αλλάζει όλο το σύστημα.

Δεν χρειάζεται να «διορθώσεις» τον εαυτό σου.

Χρειάζεται να:

αναγνωρίσεις το μοτίβο χωρίς ντροπή

καταλάβεις πότε και γιατί δημιουργήθηκε

δοκιμάσεις να σταθείς λίγο διαφορετικά

Ίσως:

να μείνεις λίγο περισσότερο με την ενόχληση

να μιλήσεις πριν αποσυρθείς

να φύγεις πριν εξαντληθείς

να ζητήσεις, χωρίς να απολογείσαι

Μικρές μετακινήσεις. Μεγάλη αλλαγή.

Το μοτίβο δεν σε ορίζει — σε πληροφορεί

Όταν ένα μοτίβο επαναλαμβάνεται, δεν έρχεται για να σε τιμωρήσει.

Έρχεται για να σου δείξει κάτι που ζητά αναγνώριση.

Και όταν το δεις:

όχι με κατηγορία,

αλλά με περιέργεια και φροντίδα,

τότε έχεις ήδη αρχίσει να βγαίνεις απ’ αυτό.

Γιατί η επίγνωση είναι η πρώτη ρήξη με το παλιό σύστημα.

Μαρία Κονταξάκη

Συστημική Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2026